De Grote Surinematentoonstelling in de Nieuwe Kerk

De Nieuwe Kerk heeft een Grote Surinematentoonstelling. Het was in het restaurant van de kerk al gezellig druk: ruim meer dan de helft van de bezoekers waren zo te zien (ex-)Surinamers die elkaar steeds maar weer op bekende dingen uit hun oude wereld wezen. 'Kijk toch eens, dat is..' De 'gewone' groepen bepaalden het beeld: eerst de inheemsen, die in Suriname geen eigen status hebben, terwijl ze dat in de omringende landen allemaal wel hebben. Alleen een dag in het jaar gewijd aan de inheemsen, maar verder geen privileges op grond, gebieden voor zelfbestuur en -bewind, status in parlement of zoiets. Dan overweldigend veel over de slavernij, Elmina door de Nederlanders veroverd om er een verzendstation te hebben. De Maroonse cultuur, de weggelopen slaven, dan de koelies, vanaf 1850: Chinezen, Hindoestanen vooral, Javanen. Weinig over die eigen achtergronden: ook al speelt die achtergrond bij alle contacten een overduidelijke rol, het werd niet gethematiseerd, want in de politiek speelt het geen/mag het geen rol spelen.

Er waren wat oude doeken, opgezette beesten, maskers, sieraden van vogelveren. Ook nieuwe kunstwerken voor de tentoonstelling gemaakt: de uitstekende handen gaan over de hopeloosheid van de slaven die vervoerd werden. De grote tafel is een herinnering aan de doden bij een moordpartij door het leger van Bouterse in de burgeroorlog tegen Ronnie Brunswijk (1986-1994?). Verder werden de politieke zaken vermeden: eigen werden we er wel wat triest van, een land dat zo'n lange geschiedenis van onderdrukking en ongelijkheid heeft gekend. Nu is er nog geen leidende figuur om je echt aan op te trekken. Anton de Kom is zo'n beetje de enige held van het verleden die werd genoemd. De diverse religies en de kleurrijke hindoetempels kregen we ook niet te zien. Maar de Surinaamse mensen hadden wel een mooie dag.

De Grote Woorden van Martien Brinkman voelen lekker licht aan

Martien Brinkman schreef in 2018 een maandelijks bijdrage voor het Friesch Dagblad. Iedere keer over een kernwoord van de christelijke traditie en deze zijn nu gebundeld in een boekje van 22 bladzijden. Hij vindt zelf dat het lijkt op een 'complete dogmatiek', die elf woorden: traditie, God, schepping, kwaad, schuld, plaatsvervanging, opstanding, vrijheid, liefde, dood en gebed. In Jakarta bereidt Jan Aritonang een theologische ecncyclopaedie voor en ik heb hem aangeboden 11 bijdragen te schrijven over deze elf woorden. Het is naar Brinkman's woorden een post-Kuitert opbouwens boek. Kuitert mocht allerlei dogmatische stelligheden van de reformatie opruimen. Dit blijft er dus kennelijk van over.

Er staan geen plaatjes in het boek, zelfs niet op de titelpagina, ook geen foto op de achterzijde: de calvinistische traditie onleendt de beelden hier aan de poëzie en de literatuur. En dan nog de niet-zo-stellige: Oek de Jong, Kopland, Leo Vroman. Vroom en vrij noemt Brinkman zichzelf. Vrij: er is dus heel wat van het oude geloof gebleven, maar Brinkman is vroom gebleven en was dat in die mooie boekhandel in Bilthoven ook met allure en genoegen.

We hoorden heel wat krenten uit de theologische pap oplepelen, er was aangename klassieke muziek van een saxofoon-enselble, waarin ook zijn zoon meespeelde. De traditie bleek een uitgebreide sola scriptura te zijn: niet in solitaire eenzaamheid gelezen, maar door verstandige mensen in andere tijden van eigentijds commentaar voorzien en  iedere tijd moet dus zijn Godsidee, schepping  e.d. steeds opnieuw bedenken, of in ieder geval aanpassen. Schepping is niet zoiets als wat noodzakelijk is aan het begin (daar hebben we de Big Bang voor en de evolutieleer), maar is een doorgaand proces, en betekent ook een gevoel van verbondenheid met het grotere verband, God dus. Lezenswaard en wel compact maar niet te simpel en eenvoudig geschreven. Houtepen zal de voetnoten missen, maar de betrokkenheid bij de lezer is er zeker. Een mooi overzicht van veertig jaar schrijven, corrigeren, schrappen, samenvatten helder bijeen. Om de lezer te inspireren zelf ook zo'n overzicht voor zich te hebben. Voelt allemaal niet te zwaar aan!