Anugrah Kebudayaan: Indonesische Cultuurprijs

Vorige week, 10 Oktober 2019, was ik een van de 4 buitenlanders naast 55 Indonesiërs die van de Indonesische Minister van Onderwijs en Cultuur bij de uitreiking van de jaarlijkse Anugrah Kebudayaan een onderscheiding mocht ontvangen. Als motivatie werd daarbij het volgende omschreven: "De Professor Emeritus Interculturele Theologie aan de Universiteit Utrecht heeft zich ingezet voor de intellectuele ontwikkeling van de docenten op het gebied van de  Islam. Hij heeft ook veel boeken geschreven over de geschiedenis van de Islam in Indonesia. Geboren in 1942 is hij een pioneer geworden bij de ontwikkeling van de instellingen voor islamitisch onderwijs, met name de IAIN (Staatsacademie van Islamwetenschappen) van Jakarta en Yogyakarta. Hij heeft op beide instellingen gedoceerd en daar mogelijkheden geopend voor Indonesische studenten om hun opleiding op hoger niveau voort te zetten in het buitenland. Hij heeft een grote betekenis gehad voor de verhoging van de kwaliteit van de docenten door een programma van samenwerking met de Univerteit van Leiden, waaruit een aantal academische promoties op het gebied van de Islamologie is voortgekomen." Tot zover mijn vertaling van de Indonesische tekst van de motivering.

De uitreiking van de cultuurprijs vond plaats in het kolossaal grote Istana Olahraga, een badmintonstadion met 8000 zitplaatsen, nu gebruikt voor een grootse culturele manifestatie met veel muziek en dans. De deelnemers kregen een onderscheiding opgespeld. Naast mij stond een sjeich van Al Azhar, Mahmoud Hamdi Zakzouk, die hiermee bedankt werd voor zijn inzet  bij de begeleiding van Indonesische studenten in Cairo. Alles bijeen dus wel een heel bijzondere combinatie. De twee andere 'buitenlanders' waren de Surinamer Roesman Darmohoetomo die een netwerk van leraren modern Indonesisch en Javaans in Suriname heeft opgezet en de Japanse Akiko Kawaguchi voor haar inzet bij het registreren van oude volksmuziek in West-Java. Verder stond vooral de culturele verscheidenheid van Indonesië centraal: een verteller van volksverhalen uit Papua, een copiist van klassieke Balinese teksten op lontar bladen, wayangspelers, maar ook zangers van Krontjong muziek in de Portugees-Bataviaanse stijl. Ik kon geen goede foto's maken van de spectaculaire plechtigheid en hoop die later te plaatsen, omdat ik nog onderweg ben naar andere activiteiten in Indonesië. Hieronder toch een impressie van de opening.

Het eerste initiatief voor dit hele netwerk van samenwerking is begonnen door de Minister van Godsdienstzaken Prof. Mukti Ali in 1978. Hij maakte contact met de ambassade in Jakarta en vroeg om tien docenten te kunnen laten kennismaken met de europese islamwetenschap. Voor die griep werd ik in1978-9 de begeleider in Leiden. Daarop ging ik in Jakarta doceren, organiseerde weer een project in Leiden en was van 1984-8 in Yogyakarta. Anderen kwamen erbij: vooral Martien van Bruinessen, die eerst als KITLV onderzoeker werkte maar meteen als met onderzoek van volksreligie begon, later ook doceerde en een groot aantal dissertaties begeleidde. Verder waren Herman Beck, Johan Meuleman en tot op heden Nco Kaptein hierbij betrokken.