dinsdag 24 september 2019

Vervallen huis van de Islam/Koopmans

Ruud Koopmans is socioloog, gespecialiseerd op migratie, migrantengemeenschappen in Europa e.d. Hij schreef een boek dat ik aanvankelijk na de recensies niet wilde/hoefde te lezen: Het vervallen huis van de islam (Amsterdam; Prometheus, 2019, 194 blz.). Ik heb het toch maar gekocht en het is de moeite waard.
Hij begint met dezelfde constatering als in 1930 de uit Libanon naar Zwitserland gevluchte, in ballingschap levende Shakib Arslan schreef: waarom gaat het de moslims zo slecht, terwijl het westen/de christenen het allemaal zoveel beter doen? Arslan had niet zo'n bijster origineel antwoord: de christenen zijn eigenlijk een ascetische religie, maar hebben zich helemaal op deze wereld geworpen. Terwijl de moslims hun bekommernis om deze wereld (ze zijn immers een middenweg: tussen materialistisch als de Joden en wachten op Jezus als de christenen) hebben verlaten. Dat is al zo sinds het echte begin van het kolonialisme, rond 1600-1750.
Koopmans kijkt minder ver terug, 40 jaar: in 1979 kwam de Sjah terug in Iran, begonnen de Russen met destabilisatie van Afghanistan en creëerde zo een sterke beweging van moslim-fundamentalisme. Dan werd einde dat jaar de grote moskee van Mekka ingenomen door fervente Wahhabieten die het Koninkrijk van de Saoedi's te slap vonden. Ze zijn uit de moskee geschoten, maar de koning en zijn kliek besloten dat ze meer rekening moesten houden met die harde jongens en werden harder verspreiders van fundamentalisme in eigen land en dankzij nieuwe oliedollars ook tot ver daarbuiten.
 Erfzonde van de islam is vanaf het begin dat religie en staat helemaal verweven zijn. Dat maakt individuele vrijheid en ook democratie van meerdere partijen bijna onmogelijk. Maar de laatste 40 jaar is het allemaal wel verder afgegleden in vrijwel de hele islamitische wereld (= 46 landen met een meerderheid van moslims).
Dan volgen vijf hoofdstukken (democratie, onvrijheid, religieus geweld, economische stagnatie, integratie in westerse landen) waarin een indrukwekkend aantal onderzoeken wereldwijd wordt besproken waaruit steeds blijkt dat de moslims helaas onderaan bungelen. En dat terwijl zij van 700-1600 op veel van deze gebieden nog aan de top zaten. Wat is er dus gebeurd? Stagnatie, want ieder sociaal en cltureel systeem heeft iedere eeuw wel een stevige opschudding nodig.
Het laatste hoofdstuk gaat over de oorzaken en mogelijke remedie: kolonialisme is niet de schuld, het Israeli-Palestina probleem al helemaal niet, en te zeggen dat de fundamentalisten geen (goede) moslims zijn is ook een niet echt indrukwekkende verdediging. - Indonesië komt er in het boek ook slecht vanaf, alhoewel niet altijd: 'De islamitische landen met de langste koloniale geschiedenis, zoals Indonesië, Maleisië en Senegal, behoren nog tot degenen met (relatief gezien) de beste staat van dienst als het gaat om democratie, godsdienstvrijheid en politieke stabiliteit.' (143)
Ondanks een nogal gelijkhebberige en soms protserige toon, is het toch een boek dat een werkelijk probleem aansnijdt, waarbij het allemaal de laatste tien jaar (sinds de zg. Arabisch lente) nog erger is geworden.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten