De begrafenis of herleving van BEGRIP?

Begrip Moslims Christenen was een tijdschrift tussen 1974-2016. In principe kwam het vijfmaal per jaar uit, zo'n 40 bladzijden per keer. Het werd uitgegeven door de katholieke en protestante 'contactpersonen met moslims'. In feite was er een soort werkverdeling: protestanten organiseerden studiedagen of ontmoetingsdagen, katholieken runden het tijdschrift. Dat gebeurde vanuit de Stichting Cura Migratorum, aanvankelijk een ondersteunende organisatie voor Spaanse en Italiaanse katholieken, vanaf de jaren 1950-60. Toen die vervangen werden door Turken en Marokaanse gastarbeiders, werd de aandacht dus verlegd. Er was rond die tijd het Franstalige Comprendre en ook een Duits tijdschrift. Ze namen ook wel een en ander van elkaar over.

Begrip had een tekenaar, Frans Kalb, die lange tijd voor ieder nummer een vier of vijf tekeningen maakte. Dat heeft hij zeker zo'n 25 jaar gedaan. Er is ook wel eens het idee geopperd om er een tentoonstelling van te maken. Het begon al met de titelpagina van het tijdschrift, waar de naam Begrip in de stijl van het arabische schrift verscheen, met de impressie van een kerkraam en een moskeekoepel.

Het tijdschrift Begrip Moslims Christenen is verschenen van 1974-2016. Piet Reesink, die de langste tijd eindredacteur was (na oprichter Piet Backx), heeft met enkele assistentie alles gedigitaliseerd en het tijdschrift is nu toegankelijk via www.archiefbegripmoslimschristenen.jouwweb.nl . Ik wens het tijdschrift toe dat dit geen begraafplaats, maar een nieuw initiatief wordt dat inspirerend kan werken. Ik heb in ieder geval al met veel genoegen een aantal nummers doorgekeken, vooral natuurlijk uit de jaren dat ik zelf de hoofdredacteur was, 1992-2003. Een van de mooiste dingen vond ik wel die tekeningen van Frans Kalb, daarom hier alvast twee voorbeelden.

Een van de (strenge) moslims die er in de eerste jaren wel aan meewerkte was, de Palestijn Hamza Zaid. Hij zei me wel eens dat in die jaren van dramatische neergang van het kerkelijke leven in Nederland, de belangstelling voor moslims een middel was om van kerkelijke mensen weer wat aandacht te krijgen. Zowel de komst van Poolse en niet-westerse immigranten heeft naast de interreligieuze zaak inderdaad ook gediend om de aandacht voor godsdienst wat op te krikken.

Hierboven een tekening van Kalb uit no 152, (laatste van 2002) met de titel Kunnen gebouwen heilig zijn? Het gaat hier over de Julianakerk van Den Haag die door de Hervormden werd afgestoten. Moslims wilden wel kopen, de gemeente op een bepaald moment ook, terwijl de omwonenden ombouw tot een moskee helemaal niet zagen zitten.

Zelfs voor theologische ingewikkelde zaken wist Kalb wel iets luchtigs te vinden: hieronder een tekening naar aanleiding van de drie grote werken van Hans Küng over Jodendom, Christendom en Islam: alle drie hebben ze in de loop der tijden belangrijke veranderingen meegemaakt. Küng noemt dat paradigmawisselingen. Het zijn er zeven en bij alle drie religieslopen die ook nog een beetje parallel. Dat ziet er toch wat gekunsteld uit. In no 172 is dat door Kalb als hieronder afgebeeld.