Meindert Dijkstra heeft jarenlang in de grond van Israël/Palestina gegraven als bijbels archeoloog, samen met collega Karel Vriezen als opvolgers van de hoogleraar Th. Vriezen in Utrecht. Met sympathie voor de bijbel én voor Palestijnen.
Zij leefden tussen Bonders, waar de vreugde over het nieuwe Israël vaak groot is en seculiere studenten met meer oog voor Palestijnen. Aan het einde van de carrière schreef Dijkstra een stevig boek (350 volle bladzijden) waarin hij een soort 'gezamenlijke' geschiedenis van Israëli's/Joden en Palestijnen wil weergeven. Niet dogmatisch: de landbelofte aan Israël is net als de bijbel zelf mensenwerk en politieke droom. Maar wat over de Palestijnse dromen en identiteit? Palestijnen/Filistijnen zijn er al net zo lang als Israëli/Hebreeën/Joden. In het oude Egypte kenden men hen al zo'n 1400 vóór Christus. Palestijnen leefden aan de kust, maar wat precies Kanaänieten zijn/waren? Ze duiden eerder op een geografisch (berg?)gebied.
Dijkstra loopt de geschiedenis door: Romeinen, dan de laat-Romeinen, christenen uit Constantinopel, dan komen de moslims, die zo'n 1300 jaar het gebied domineerden in diverse dynastieën en rijken. Palestina is uiteindelijk nog een aardig grote provincie van het Ottomaanse rijk, maar een deel wordt door de Engelsen aan Joden/Israël geschonken in 1918 zoals de Fransen een ander deel, Libanon, voor christenen bestemden.
Er staan heel veel boeiende kleine opmerkingen in het boek. De 14e eeuwse Ibn Battuta schrijft over de grote pest van 1348, toen deze Zwarte Dood ook Damascus trof. De emirs begonnen met de koran in de hand vanuit de moskee een processie, gevolgd door Joden met Torah-rollen en christenen met het evangelie. 'God verlichtte hun lijden, want het aantal doden per dag was niet groter dan 2000'. (238). Bij de verovering van Constantinopel in 1453 werd weinig geweld gebruikt. Want de stad, die eigenlijk een kolonie van Genua en Venetië was geworden, moest intact blijven om hoofdstad voor de Ottomanen te worden. De sultan moedigde christenen, joden en moslims uit het hele rijk uit om er te komen wonen, ieder in eigen wijken (249). In de 19e eeuw was het zionisme nog niet zo sterk religieus getint. De financier Edmond James de Rothschild zag duidelijk in dat het alleen een succes kon worden bij goede samenwerking tussen joodse migranten en de autochtone Palestijnse bevolking (299). Dijkstra schreef zelf in1973 een brochure over de jonge staat Israël (toen 25 jaar oud), en gebruikte nergens de term Palestijnen, maar nog 'gewoon' Arabieren. Vanwege die moeizame betiteling, etikettering, blijft het op bijna alle bladzijden een ingewikkeld en lastig boek!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten