Nicolaus Cusanus, filosoof/theologisch en praktisch bestuurder

Naast Meister Eckhart die met de term van negatieve theologie kwam (over God weten we vooral hoe Hij/Zij niet is), wordt Nicolaus Cusanus (1401-1464) wel met die idee gerelateerd. Een bekend werk van hem heet Docta Ignorantia, die uitvoerig schrijven over wat je niet weet. God schiep uit niets, maar wordt dus zelf ook beschreven als de Ganz Andere (Karl Barth) of Niets, de negatieve kant van de zijnde dingen. Je zou bijna aan een zwart gat denken, maar dan een waarin de dingen niet wegduiken ne verdwalen, maar opstijgen.

Hij is geboren in het kleine stadje Kues (paar straten maar), tegenover het iets grotere Bernkastel aan de Moezel. Hij maakte carriere in de kerk: verbinder op het concilie van Florence (1439), pauselijk gezant naar Constantinopel, voordat het onder de voet gelopen werd door de Turken. Hij bracht in 1438 zelf in persoon de Byzantijnse gezant voor het concilie naar Florence, en terug ook. Op diem terugweg kreeg hij ingevingen, visioenen aan boord van het schip en schreef toen zijn Docta Ignorantia. Uiteindelijk Keurvorst-Bisschop van Brixen, nu in Noord-Italië maar toen hoofdstad van Tirol, zowel het Oostenrijkse als Italiaanse deel, en zelf algemeen procurator voor de Pauselijke Staat. Groot bestuurder dus, naast theoloog en filosoof.

In zijn geboortestad is een Cusanus-museum. Het is gevestigd in een rijke stichting, opgericht door Cusanus, zijn broer en een zus: voor 33 'afgeleefde mannen van boven de 50'. Dan denk je aan een bescheiden behuizing voor arme bejaarden, maar het is een prachtig en groots complex, dat nu nog steeds een aantal bejaarden (zij heten in Duitsland senioren) huisvest. Maar er zat bij de schenking ook een aantal stukken grond, vooral wijngaarden. Je kunt er een heel goed glad Heiliger Geist Wein) drinken, het Cusanus Museum is zelfs vooral een wijnmuseum. De bovcenverdieping, waarin de bibliotheek van de man, handgeschreven teksten van hem e.d., was 'vanwege de corona gesloten'. De grote theoloog heeft dus ook zijn praktische kant zelfs na zijn dood ook nog ruimschoots laten werken.

 

Zowel het gebouw-met-kapel als het achterliggende is onderdeel van het Cusanusstift!