zaterdag 21 maart 2020

De late middeleeuwen van Huizinga

Vanwege de corona-virussen is er geen reuring, geen bioscoop, geen restaurants open, zelfs geen kerkdiensten. Zelf-isolatie dus. Bibliotheken, zowel van de universiteit als de gemeente zijn dicht. Onze reis naar Gent en de tentoonstelling over Jan van Eijck is ook afgezegd. Het gaat ons leven behoorlijk veranderen voor enkele maanden.
Na Bart Van Loo, kwam er daarom tijd voor Huizinga en zijn Herfsttij der Middeleeuwen. Na de hertogen, hun hoven, oorlogen en feesten, gaat het bij Huizinga vooral over de schilders en schrijvers. Mooie citaten, maar vaak eindigend met strenge oordelen. Allereerst de periode: in Italië begon de renaissance met steden die door stevige adellijke dynastieën werden bestuurd. Zo lijkt het ook met Brugge, Gent en Ieper te zijn in Vlaanderen. Maar op heel wat bladzijden wijst hij dit af: er was onder de hertogen van Bourgondië een vaak zelf decadenten ontaarde riddelijke romantiek en heelw at literatuur noemt hij 'stijlloos' (blz. 272-3). Hij vindt het grote feest van de hertog in 1454 ('Feest van de Fazant', Karel de Stoute  trouwt met Isabelle van Bourbon) een lege pronkzucht, notabene ook nog als inleiding voor een dure eed om een kruistocht te beginnen voor de herovering van Constantinopel, waar niets van kwam.
Maar lyrisch wordt hij dan ineens bij de schilderwerken van van Eyck en soortgenoten. 'De kunst der Van Eycks, die wij bewonderen, stond midden in het hofleven, dat ons afstoot.'
Hij stoort zich ook aan het naakt in de kunst en ook aan de naakte godinnen en sirenen die bij feestelijke intochten horen: toutes nues et échevelées comme on les peint (naakt en met loshangende haren, zoals ze ook geschilderd worden). (blz. 343.)
Over dit laatste gaat een uitbundig boek van Herman Pleij die beschrijft hoe rond 1500 een soort van sexuele revolutie uitbrak, als die van 1960-70 in West Europa (gevolgd door weer nieuwe preutsheid, want het gaat op en neer).
Nog genoeg te lezen over die Bourgondiërs dus. En dan is er het zeer zware dikke boek van de Tentoonstelling zelf!

Geen opmerkingen:

Een reactie posten