Van Karel de Grote tot Hoge Middeleeuwen: Paderborn

 Deze streek, Münster, Osnabrück, Paderborn, heeft nog wat herinneringen aan de tijd van Karel de Grote, toen het Frankische Rijk dominant werd en tevens de kerstening met consistent beleid werd doorgevoerd. In Paderborn begint dat al met een moderne zuil voor Liborius. Deze was rond 450 bisschop van Le Mans, maar zijn overblijfselen werden in 836 naar Paderborn gebracht en hij is daar sindsdien dé grote heilige gebleven. Bij binnenkomst zagen we een modern zuil opgericht ter herinnering aan het overbrengen van de kist met het lijk. Jaarlijks wordt dit in een grote schrijn de in stad rondgedragen. toen de bevolking daar wat laks in was, kwamen er grote rampen en werden de oorspronkelijke dragers uit hun graven opgewekt om de kist weer eens rond te dragen. Nu uitgebeeld en uitvoerig op de zuil beschreven.

Naar de binnenstad lopend kun je dan nog restanten zien van het paleis van Karel de Grote dat er in 799 stond toen Paus Leo III op bezoek kwam en beloofde het jaar daarop in Rome Karel tot keizer te kronen. In een mengeling van oude paleisruïnes en middeleeuwse kapellen en kerken kom je dan tot de Hoher Dom, in de 13e eeuw gebouwd als hoogtepunt van deze bouwdrift.

Wat doe je met al die kapellen, kerken, zo dicht opeen gebouwd? Juist, een museum maken: nu was er een tentoonstelling over de Dode Zee, maar zo te zien niet echt druk bezocht. Het lage muurtje op de foto in het midden schijnt nog uit de tijd rond 800 te zijn. Naast de Hoher Dom stond vroeger ook nog een bisschoppelijk paleis, nu in een modern jasje gestoken, alsof het een harnas is. Er was een tentoonstelling met religieuze werk van Rubens. Maar bij de toegang vroeger ze bezorgd of wij alle trapjes binnen wel goed zouden kunnen lopen. Toen ook nog bleek dat de afdeling eigen middeleeuwse beelden niet toegankelijk was (weer corona, of moeten wijken voor Rubens), zijn wij maar niet gegaan. Die extra toren bijna links is van de nog in gebruik zijnde Liboriuskerk, aan de andere kant van de Hoher Dom aan de markt: alles bijeen twee heel grote kerken, eenpaleis en nog drie oude kapellen, allemaal op een rijtje, prachtig geconserveerd.

Meest geprezen onderdeel van de Hoher Dom is het Paradijs: in Münster is dat een  afbeelding van de schepping, Adam en Eva. Hier staat Maria met kind centraal in het midden omgeven door Liborius en Kilianus (een heilige die het niet tot zo grote bekendheid heeft kunnen brengen. Het Paradijs diende ook wel als slaapplaats voor pelgrims (Compostella!). Wij namen de lunch in het restaurant vóór het paleis/museum , nu ingepakt in een stalen omhulsel.

In de kruisgang is een afbeelding te zien die zeer populair is in de stad : drie hazen, die samen drie oren lijken te hebben maar, er zijn er slechts drie in totaal. Van een aardige gids kregen wij daarover een nonsens-gedichtje:

3 Hasen und der Löffel 3, und doch hat jeder Hase 2.

Sommigen zien dit als een afbeelding van de drieëenheid: samen, maar toch weer zelfstandig. Ik moest zelf ook denken aan die drie vissen van de islamitische mystiek, drie lichamen rond één hoofd om God, de Godskennis en het daaruit ontstaande Kennisobject te laten zien, maar nog verenigd als de eerste drie van de zeven fasen van mystieke emanatie van de ene godheid (=natura naturans) tot de veelkleurige wereld. Hieronder een afbeelding van de versiering van een gewoon huis, dan de hazen van de kruisgang en dan uit Rinkes de mystieke vissen.