De registers van Maarten 't Hart

Al heel lang niets meer van Maarten 't Hart gelezen, nu toch een nieuw boek De nachtstemmer. Het gaat over een iemand die een orgel in Maasssluis moet stemmen: in de Grote of Hervormde Kerk maar tevens wordt gevraagd om bij de Gereformeerden hun orgel ook te stemmen. Hervormd of Gereformeerd dat maakt bij 't Hart weinig uit, alleen Katholieken zijn weer heel anders. Bij Protestanten dient het orgel vooral om de mensen lekker hard te laten zingen, bij katholieken is het voor romantische stille momenten, of triomfantelijk weggaan uit de kerk: meer gevoelsmatig.
Dat zegt hij ergens, maar verder vooral nogal wat informatie over de grote bouwers Schnitger en een leerling. Ook een modern bouwer als Seifert krijgt een positieve bespreking. Eigenlijk nergens wordt vermeld dat er in de huizen vooral harmoniums zijn: daar heeft hij in de vroegere boeken genoeg over geschreven.
De Gereformeerde Dominee is de meest actuele: hij is bezig met een dissertatie over kerkverlating en wil daar zoveel mogelijk feiten over op tafel leggen, zonder dat hij nu ook een stevige of diepe overtuiging erover heeft.
Er is een meisje, dochter van een knappe Braziliaanse weduwe, die misschien geestelijk gehandicapt is, maar wel perfect is om de vingers op de toetsen te leggen, noodzakelijk bij het stemmen.

't Hart laat als elders op luchtige wijze bijbelkritiek naar voren komen: hoe kon die ezel van Bileam spreken? Jezus was toch naakt in het graf gelegd, hoe kon hij dan gekleed eruit verrijzen? Veel spelen met psalmverhalen, liedteksten van Johannes de Heer: de taal van de Statenbijbel, waarover ook Kader Abdolah nog een boek moet schrijven. Het is een uiterst aangenaam boek om nog weer eens de goede oude schrijver tegen te komen. Hij zegt wel dat gelovigen sneller geïrriteerd zijn dan feministen, maar die kennen hem intussen wel en het gaat er allemaal zo lieflijk aan toe dat het vuur er wel af is. Ook het verhaal van de opbloeiende liefde tussen orgelstemmer en Braziliaanse weduwe is niet echt spannend, wel amusant. Niets om je druk over te maken, die tijd is kennelijk voorbij. Eerder een heimwee-boek dan strijdliteratuur.